Toelichting per ambitie

Verschil = Begroting na wijziging -/- Rekening (+ = voordeel; - = nadeel)

Totaal programma
Aan het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg geven we per saldo 293,7 miljoen euro uit. Het grootste deel hiervan gaat naar de ambitie ' Inwoners voeren eigen regie over hun leven, gezin en gezondheid en actief deelnemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar' .

Per ambitie
Inwoners voeren eigen regie over hun leven, gezin en gezondheid en nemen actief deel aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt elkaar
Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 2,7 miljoen euro voordeel op deze ambitie.
Lastenzijde: 1,0 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 1,7 miljoen euro voordeel

Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe.

Doel: Inwoners van Nijmegen kijken naar elkaar om in het dagelijks leven (32/36)
Lastenzijde: 0,1 miljoen euro voordeel

Er zijn subsidiebudgetten in het kader van Vrijwilligerswerk en mantelzorg niet besteed en er zijn minder SPUK GALA middelen voor mantelzorg uitgegeven. Deze laatste mogen van het rijk worden doorgeschoven naar volgend jaar en aan GALA breed worden uitgegeven.

Doel: Inwoners van Nijmegen kunnen (vrij) zichzelf zijn en worden hierin geaccepteerd (30)
Lastenzijde: 0,2 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 0 miljoen euro

Het budget voor het VN-verdrag gehandicapten is niet volledig uitgegeven. Hier resteert ruim 0,1 miljoen euro. Daarnaast is binnen inclusie een totaal subsidiebudget van een krappe  0,1 miljoen euro niet ingezet.

Doel: We hebben een stevig opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen

Lastenzijde: 0,6 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 0,1 miljoen euro nadeel

Het voordeel wordt veroorzaakt doordat niet alle subsidies voor dit onderdeel zijn uitgegeven en niet alle materiële budgetten zijn besteed .

Doel: Kinderen en hun ouders worden laagdrempelig, dichtbij en deskundig ondersteund als zij problemen ervaren met opvoeding en/of kansrijke ontwikkeling, indien nodig met specialistische jeugdhulp
Lastenzijde: 1,3 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 0,2 miljoen euro voordeel

In de 2 ^e Voortgangsmonitor hebben we de volgende toelichting opgenomen: 'We zetten, nog steeds actief in op het vergroten van het aandeel basishulp door de Buurtteams Jeugd en Gezin en het versterken van de sociale basis om de groei van ambulante hulp tegen te gaan. Voor 2025 verwachten we lagere kosten voor ambulante jeugdhulp dan in 2024, ondersteund door de actualisatie van het prognosemodel ambulante jeugdhulp in april 2025. We gaan door met het proces van Duurzame Jeugdhulp. Het college heeft op 30 september 2025 een pakket van maatregelen vastgesteld. Een deel van de maatregelen wordt al uitgevoerd en gaat ook een positief effect hebben (bijvoorbeeld bestedingsruimtes begeleiding en strengere toelating voor onderaannemers). We zien echter ook dat op de onderdelen J-GGZ en orthopedagogische behandeling tijd nodig is om met onze maatschappelijk partners tot goed doordachte maatregelen te komen. Naar verwachting is de realisatie in 2025 ongeveer 2,4 miljoen euro lager dan in 2024 op verschillende onderdelen uit de duurzame jeugdhulp agenda. Gezien de complexiteit van het jeugdveld zijn er altijd onzekerheden die nog invloed kunnen uitoefenen op de uiteindelijke realisatie 2025.’ De uiteindelijke realisatie van 2025 binnen de scope van de Uitvoeringsagenda Duurzame Jeugdhulp en Wmo-begeleiding is 2,1 miljoen euro lager dan in 2024.
Het voordeel aan de lastenzijde wordt dus deels veroorzaakt door deze realisatie. Anderzijds zijn we gecompenseerd voor het effect van nieuwe aanbestedingen. Het daadwerkelijke kostenverhogende effect, van de tarieven, bevindt zich rond de 4 miljoen euro en zit verspreid over meerdere producten.

In de afgelopen jaren zagen we forse nadelen op dit onderdeel. Het voordeel aan de lastenzijde ten opzichte van de begroting bedraagt in 2025 1,3 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt door een geheel aan ontwikkelingen, waaronder de uitvoeringsagenda.

De hoger gerealiseerde baten dan begroot worden veroorzaakt door ontvangen bedragen uit voorgaande jaren.

Doel: De gezondheid van Nijmegenaren wordt bevorderd door een preventieve basisinfrastructuur en een integrale aanpak (78)
Lastenzijde: 0,6 miljoen euro voordeel

Omdat de bestaande subsidie voor de gezondheidsmakelaars alsnog voor een deel ondergebracht is bij SPUK IZA, en de subsidie voor Pro Persona bij SPUK GALA levert dit lagere lasten op van ruim 0,3 miljoen euro.
De lasten voor het uniforme deel van de GGD worden met 0,2 miljoen euro onderschreden vanwege creditering van het Rotavirus voor de consultatiebureaus. Daarnaast is hier abusievelijk het budget voor de Spreidingswet hier terechtgekomen van 0,1 miljoen euro. Dat had binnen deze ambitie bij doel Vluchtelingen terecht moeten komen.
Daarnaast zijn de subsidiebudgetten voor de basisinfrastructuur gezondheidspreventie onderschreden.

Doel: Gezondheidsverschillen in Nijmegen worden kleiner doordat we mensen met verhoogde gezondheidsrisico's extra ondersteunen (35 en 81)
Lastenzijde: 0,1 miljoen euro voordeel

Doordat een aantal bestaande subsidies in het kader van ondersteuning gezondheidsachterstanden (zoals o.a. Beweeg je Fit) ondergebracht zijn bij SPUK IZA en GALA resteert een bedrag van 0,1 miljoen euro.

Doel: Inwoners kunnen zelfstandig hun leven leiden en meedoen doordat ze beschikken over voldoende zelfregie, zelfredzaamheid, veerkracht en samenredzaamheid in de vorm van sociale steun.  (39/43/48/50/51/53)
Lastenzijde: 3,9 miljoen euro nadeel
Batenzijde: 0,5 miljoen euro voordeel

Zelfredzaamheid ouderen en GGZ ondersteunende diensten ouderen (39)
Batenzijde: 0,5 miljoen euro voordeel
De meerjarige subsidies voor de dagbesteding ouderen 2022-2024 zijn in 2025 vastgesteld. Dit heeft in totaal geleid tot een terugontvangen subsidies van 0,5 miljoen euro.

Wmo begeleiding
Lastenzijde: 3,5 miljoen euro nadeel
In de begroting gingen we ervan uit dat van 70% van de cliënten hulp van bij Buurtteams Volwassenen zou ontvangen en 30% bij geïndiceerde begeleiding. Op dit moment is het aandeel bij Buurtteams Volwassenen 66%. Het college stelde eind september 2025 de uitvoeringsagenda duurzame Jeugdhulp en Wmo begeleiding vast, waarmee onder andere wordt ingezet op het terugdringen van kosten voor geïndiceerde begeleiding. Er is sprake van een taakstelling van 1,2 miljoen euro op het budget voor geïndiceerde begeleiding vanaf 2025, maar de eerste financiële kosteneffecten van de uitvoeringsagenda worden naar verwachting pas zichtbaar in 2026. Door deze omstandigheden is in 2025 een nadeel op Wmo begeleiding van 3,5 miljoen euro gerealiseerd. Dit is 0,3 miljoen hoger dan de melding in de tweede voortgangsmonitor.

Ontwikkelingsgerichte dagbesteding
Lastenzijde: 0,6 miljoen euro nadeel
De pilot indicatievrije dagbesteding liep nog in 2025. De subsidies voor 2025 zijn bijgesteld met actuele cijfers waarin we een stijging in cliëntaantallen en dagdelen zagen, conform het doel van de pilot. Dit heeft geleid tot hogere kosten in 2025 en nabetalingen over 2024. Hierdoor is een nadeel van 0,6 miljoen euro gerealiseerd. Dit is conform de melding in de tweede voortgangsmonitor.

Doorbraakaanpak
Lastenzijde: 0,0 miljoen euro voordeel

In 2025 heeft de doorbraakaanpak € 454.500 gekost:

• € 261.000 voor inzet 2,5 Fte doorbraakcoaches
• N.a.v. het amendement Door(breekaan)pakken! is het doorbraakteam in juli 2025 verdubbeld, wat voor 2025 in totaal € 130.500 is
• € 63.000 voor een doorbraakbudget

De doorbraakaanpak heeft € 1.350.5724 aan baten opgeleverd, waarvan minimaal  1,1 miljoen euro binnen de gemeente wordt bespaard.

• Uitsplitsing baten per wet:

1. Besparingen Jeugdwet: € 964.254, dit is meer dan de ingeboekte besparing a.g.v. het amendement
2. Besparingen WMO (inclusief MO): € 126.292, dit is minder dan de ingeboekte besparing a.g.v. het amendement
3. Besparingen Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening: € 25.627
4. Besparingen Participatiewet: € 13.820
5. Besparingen Onderwijs: € 8.652
6. Besparingen overig (o.a. leerlingenvervoer, veiligheid, wonen, etc.): € 283.850, aanname is dat deze besparing voor minimaal 50% bij de gemeente valt
7. Besparingen Zorgverzekeringswet: € 80.950, die niet bij de gemeente valt
8. Kosten Doorbraakoplossingen (o.a. afboeken terugvorderingen, inzet fondsen, maatwerk Bijzondere Bijstand, inzet doorbraakbudget): -/-  € 152.873

Doel: Vluchtelingen kunnen op een veilige en gezonde manier verblijven in onze regio en zo goed als mogelijk meedoen in de samenleving (31/73/230)
Opvang
Batenzijde: 0,2  miljoen euro nadeel
Opvang vluchtelingen bestaat uit de regionale opvang van vluchtelingen, de tijdelijke gemeentelijke opvang van asielzoekers waarvoor geen plek beschikbaar was bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en de gemeentelijke opvang van Oekraïense ontheemden.

Tot 1 juni 2025 had de gemeente Nijmegen een tijdelijke gemeentelijke opvang op locatie Koudenhoek. Op deze opvang werd in de tweede voortgangsmonitor een verwacht financieel voordeel van 1,4 miljoen euro gemeld, doordat de standaard vergoeding per bed per nacht die het COA geeft aan gemeentes, hoger is dan de werkelijke kosten. We hebben hiervoor de begroting aangepast. Het gerealiseerde voordeel is 0,2 miljoen euro lager uitgevallen, met name door een onverwachte naslag van de waterschapsbelasting 2024.

Inburgering en Integratie
Lastenzijde: 0,3 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 0,2 miljoen euro nadeel

Doordat de werkelijke lasten en baten voor inburgering bij voorbaat nooit exact in te schatten zijn, is in de begroting zowel aan de batenzijde als aan de lastenzijde € 200.000 meer opgenomen dan in de realisatie.
De resterende € 100.000 lagere uitgaven hadden feitelijk € 200.000 moeten zijn omdat een uitgavenbudget van          € 100.000 abusievelijk terecht is gekomen bij Preventieve basisinfrastructuur Gezondheid binnen dezelfde ambitie. Deze lagere uitgaven van € 200.000 worden vervolgens veroorzaakt door lagere kosten dan voorzien voor een aantal activiteiten (huurderving bij grote gezinnen, zwemlessen voor statushouders en opzet van een klankbordgroep). Daarnaast hebben we een aantal posten die eerder vanuit budget Statushouders werden bekostigd, kunnen dekken vanuit SPUK- middelen voor inburgering.

Doel: Zelfstandig wonen en participeren
Lastenzijde: 1,6 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 0 miljoen euro

Hulp bij het huishouden
Op Wmo hulp bij het huishouden is per saldo 1,4 miljoen euro minder uitgegeven dan begroot. Dit is 0,5 miljoen minder voordelig dan de verwachting bij de 2e Voortgangsmonitor. In de laatste maanden van 2025 zijn de uitgaven voor hulp bij het huishouden toegenomen, met als reden verdere daling van de wachttijd/wachtlijst wat de verzilvering verhoogd. Het overschot wordt met name veroorzaakt door voordelen op hulp bij het huishouden en PGB-budgetten, respectievelijk 0,6 en 0,7 miljoen euro. In 2025 zijn de achterstanden bij de aanvragen Wmo weggewerkt. Echter, de consumptiegroei blijft achter ten opzichte van de voorspellingen. Ook laat het gemiddeld aantal uren toekenning per week voor hulp bij het huishouden vanaf 2024 een daling zien. In 2024 is deze gedaald van gemiddeld 3 uur naar 2,5 uur en in 2025 naar 2,25 uur per week.

Op Wmo hulpmiddelen is per saldo 0,3 miljoen euro minder uitgegeven dan begroot. Dit is 0,2 miljoen euro minder voordelig dan de verwachting bij de 2e Voortgangsmonitor. In de laatste maanden van 2025 zijn de uitgaven op met name vervoersvoorzieningen toegenomen. Het overschot wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere uitgaven op woonvoorzieningen.

We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een (veilige) thuissituatie kunnen leven. We versterken inwoners en gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen

Ten opzichte van de dynamische begroting is er per saldo 0,8 miljoen euro voordeel op deze ambitie.
Lastenzijde: 0,8 miljoen euro nadeel
Batenzijde: 0,3 miljoen euro voordeel

Bij onderstaande doelen lichten we de oorzaken voor de grootste afwijkingen toe.

Doel: Minder kinderen in verblijf
Lastenzijde: 2,7 miljoen euro nadeel
Batenzijde: 0,2 miljoen euro nadeel

In de lastenzijde zit een voordeel binnen de  door het rijk gefinancierde subsidies  transformatie gesloten jeugdhulp en minderjarige terugkeerders (0,2 miljoen voordeel). De verschillen aan de baten- en lastenzijde houden verband met de wijze waarop deze subsidie is verwerkt maar hebben op saldoniveau geen effect op het resultaat.  Verder is er een nadeel van 2,8 miljoen euro op Jeugdzorg met verblijf. Een belangrijk onderdeel van dit doel zijn de essentiële functies, dit is tevens een van de nieuwe onderdelen van het zorglandschap in 2025. Dit is een langdurig contract (8 jaar) waarbij het niet realistisch is, gezien de complexiteit van de opdracht, om de eerste jaren een positief financieel effect te verwachten. De essentiële jeugdhulpfuncties kunnen gezien worden als alternatief voor de afbouw van gesloten jeugdzorg. Deze landelijke afbouw en de ombouw naar kleinschaligheid hebben geleid tot forse tariefstijgingen. Hoewel we voorzichtig positieve signalen zien (minder uithuisplaatsingen in 2025 ten opzichte van 2024 én minder kinderen in verblijf per einde jaar) verwachten we nog steeds dat de kosten in verblijf blijven stijgen. Daarbij geldt dat de beïnvloedbaarheid van deze kosten beperkt is, onder andere door de positie van wettelijke verwijzers als huisartsen, rechters en gecertificeerde instellingen. Ook heeft landelijk beleid invloed. Wel blijven we verder sturen op minder uithuisplaatsingen en passende zorg bij complexe casuïstiek. De beweging naar kleinschaligheid in verblijf zorgt voor hogere kosten (minder kinderen op een groep).  Daarnaast hebben we soms te maken met complexe situaties waar zorg gestapeld wordt.

De 0,2 miljoen lager gerealiseerde baten binnen de door het rijk gefinancierde subsidies transformatie gesloten jeugdhulp en minderjarige terugkeerders hebben op saldoniveau geen effect.

Doel: Gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveilige situaties krijgen tijdig, passende en samenhangend hulp en bescherming
Lastenzijde: 1,7 miljoen euro voordeel
Batenzijde:  1,6 miljoen euro nadeel

Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
Binnen de beschikbare middelen voor Huiselijk Geweld en Kindermishandeling doen zich enkele beperkte mee- en tegenvallers voor. Op het totale DUVO-budget (Decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang) resteert per saldo een positief resultaat. Vanuit dit budget worden diverse activiteiten gefinancierd op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling, waarbij zich zowel kleine meevallers als tegenvallers voordoen.
De grootste financiële meevaller betreft het incidentele werkbudget dat dit jaar beschikbaar is gesteld voor regiogemeenten binnen de regio Gelderland-Zuid. In 2025 is hiervan slechts gedeeltelijk gebruikgemaakt, wat resulteert in een gering financieel voordeel binnen dit deelproject.

De activiteiten binnen de Proeftuin worden grotendeels gefinancierd via de Rijkssubsidie (Proeftuinen Regionaal Veiligheidsteam 0-100 regio Gelderland-Zuid). De verschillen aan de baten- en lastenzijde houden verband met de wijze waarop deze subsidie is verwerkt maar hebben op saldoniveau geen effect op het resultaat.

De activiteiten binnen expertisenetwerk jeugdhulp Gelderland (BOEG) worden gefinancierd via een Rijkssubsidie. De verschillen aan de baten (2,8 miljoen nadeel) en lastenzijde (2,8 miljoen voordeel) houden verband met de wijze waarop deze subsidie is verwerkt maar hebben op saldoniveau geen effect op het resultaat.

Doel: Daklozen krijgen tijdelijk opvang en een perspectief op zelfstandig participeren en (zelfstandig) wonen.
Lastenzijde: 3,4 miljoen euro nadeel
Batenzijde: 2,0 miljoen euro voordeel

Maatschappelijke Opvang (1,4 miljoen euro N)
Binnen de Maatschappelijke Opvang is er sprake van een verslechtering van het resultaat ten opzichte van de tweede voortgangsmonitor. Grotendeels komt dit door de financiële gevolgen van de uitbreiding circa 70 opvangplekken. Dit is een incidenteel nadeel, voor de stadsbegroting 2026 zijn hiervoor middelen toegekend.
Anderzijds hebben we meer kosten gemaakt t.a.v. de winteropvang in het najaar van 2025. Door uitbreiding en opschaling van de reguliere capaciteit worden totaal 69 extra plekken gerealiseerd gedurende het winterprotocol.

Doel: Inwoners die als gevolg van psychische kwetsbaarheid of jong volwassenen, die als gevolg van Licht Verstandelijke Beperking, (nog) niet in staat zijn om zelfstandig te wonen kunnen in een beschermde (woon-) omgeving zich ontwikkelen richting zelfstandig wonen en participeren.

Lastenzijde: 4,0 miljoen euro voordeel
Batenzijde: 0,1 miljoen euro voordeel

Bescherm Wonen (4,1 miljoen euro V)
Deze centrumgemeentetaak heeft betrekking op Wmo Beschermd Wonen en laat een positief resultaat zien in 2025. Dit heeft meerdere oorzaken. Ter eerste is de doordecentralisatie (wederom) een jaar uitgesteld. Aan deze doordecentralisatie zit ook een nieuw verdeelmodel van de totale middelen gekoppeld. De uitstelling betekent dat wij een jaar langer voordeelgemeente blijven, wat leidt tot een positief resultaat.
Verder is in 2024 Beschermd Wonen aanbesteed en 2025 is het eerste jaar waarin de effecten hiervan zichtbaar zijn. Daarnaast is ook gestart met de pilot ‘verbreden doelgroep’. Dit leidt heeft geleid tot een afname van de wachttijden en meer geleverde zorg, maar tevens ook voor hogere kosten.  De verwachte financiële gevolgen hiervan zijn meegenomen bij opstelling van de stadsbegroting 2025 maar de toename van de kosten voor gedeclareerde zorg is hoger dan begroot.
Een ander effect is ook dat het aantal gebruikers van de PGB is afgenomen, wat samen met een terugbetaling van de Sociale Verzekeringsbank over 2024, leidt tot een voordeel op het PGB-budget. Tevens zijn ook de eigen bijdrages, door het meer dekkende zorglandschap, gestegen.
Bovenstaande effecten hebben invloed op het regionale resultaat Beschermd Wonen/Maatschappelijke Opvang wat leidt tot een lagere nabetaling over het regioresultaat dan eerder geprognosticeerd.

Het verschil tussen de primitieve begroting en de dynamische begroting is hierboven toegelicht bij het onderdeel Begrotingswijzigingen.