Kapitaalgoederen in de openbare ruimte
Tot de kapitaalgoederen in de openbare ruimte rekenen we de wegen, de civiele kunstwerken (bruggen, tunnels en viaducten), de openbare verlichting, de verkeersregelinstallaties, de riolering, het water, het groen en spelen. Voor het onderhoud van deze kapitaalgoederen hebben we in 2025 bij de programma’s Openbare ruimte en Bereikbaarheid zo’n 35,5 miljoen euro ingezet. Onderhoud bestaat uit dagelijks onderhoud, groot onderhoud, technische vervanging en vernieuwingen. De budgetten voor het onderhoud in de openbare ruimte zijn gedeeltelijk exploitatiebudgetten en gedeeltelijk investeringen.
Golf aan vernieuwingsinvesteringen komt eraan
We constateerden dat we aan de vooravond zitten van vernieuwingsopgave van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte die het einde van hun levensduur hebben bereikt. Het gaat daarbij om de openbare ruimte die in de jaren ’60 en ’70 zijn aangelegd. De vernieuwingsopgave krijgt daarmee ook een doorlopend karakter bij de instandhouding van de openbare ruimte. De omvang en gevolgen van deze vernieuwingsopgave hebben we in 2023 in een eerste verkenning in beeld gebracht. In 2025 is de Nota Kapitaalgoederen door de raad vastgesteld. Op basis van de nota zal in 2026 een meerjaren uitvoeringsprogramma worden opgesteld.
Beleidskader
Beleidsnota ‘Geef ze de (openbare) ruimte'
Begin 2013 heeft de gemeenteraad de beleidsnota ‘Geef ze de (openbare) ruimte' vastgesteld. Deze beleidsnota bevat de kaders waarin we een antwoord geven op de maatschappelijke en economische ontwikkelingen: actief burgerschap, kostenbewustzijn, duurzaamheid en een terugtredende overheid. Vanuit gedifferentieerd beheer werken we met ‘wijkbudgetten’. Op die manier krijgen bewoners meer inspraak in het beheer en de inrichting van hun eigen woonomgeving. Naar verwachting krijgt deze beleidsnota in 2026 een vervolg .
Integraal uitvoeringsprogramma openbare ruimte
Voor 2025 en verder hebben we een integraal uitvoeringsprogramma voor de openbare ruimte (UPOR) opgesteld. Dit in samenwerking tussen de programma’s Openbare Ruimte, Bereikbaarheid, Wonen en stedelijke ontwikkeling. De prioriteit ligt bij het aanpakken van beheeronderdelen met onderhoudsachterstanden. Daarnaast vinden we het belangrijk om in onderlinge afstemming tussen de programma’s de stad goed bereikbaar te houden en onze middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Naar verwachting vervangt het meerjaren onderhoudsprogramma het UPOR.
Areaalmutaties
De woningdichtheid van Nijmegen groeit de komende jaren en hierdoor verandert de openbare ruimte. We noemen dit areaaluitbreiding. Dit zorgt ook voor een verandering van de beheerkosten. Voor iedere woning die wordt opgeleverd begroten we € 400 voor beheer. Voor 2025 is in dit kader een bedrag van 0,3 miljoen euro aan de begroting toegevoegd.
Wegen en civiele kunstwerken
Beleidskader
Naast de beleidsnota ‘Geef ze de (openbare) ruimte’ is de nota kapitaalgoederen het beleidskader voor het onderhoud en vernieuwing van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Bij de programmering van het onderhoud wordt het onderhoud en nieuwen van wegen, riolering en openbare verlichting op basis van werk-met-werk maken en vanuit kostenbesparingen waar mogelijk op elkaar afgestemd. Daarmee wordt de overlast voor de omgeving en de bereikbaarheid van de stad geborgd.
Beleidsrealisatie: asfaltwegen
In 2025 is er groot onderhoud gepleegd aan de volgende (hoofd)infrastructuur: Scheidingsweg, Burgemeester Daleslaan fase 2, Industrieweg, Groenestraat Sint Anna/Muntweg, Bijsterhuizen, Tolhuis 10e en 11e, Gerstweg/Sint Teunismolenweg, Lentse Tuin- en Schoolstraat, Floraweg, Louiseweg, Archipelstraat en Graafseweg.
Op de Graafseweg heeft naast een gedeeltelijke overlaging ook levensduurverlengend onderhoud plaatsgevonden. Dit betrof het aanbrengen van een coating. Hierdoor is tegen betrekkelijk lage kosten en met weinig overlast voor de omgeving de deklaag ‘gecoat’, waardoor een deklaagvervanging nog niet hoeft plaats te vinden. Daarnaast is er ook meegelift met de werkzaamheden op de Winkelsteeg, zoals op de Neerbosscheweg en de Rosa de Limastraat.
Beleidsrealisatie: straten
In 2025 is het onderhoud aan trottoirs grotendeels afgestemd op de grootschalige vervangingswerkzaamheden van Liander. Door deze werkzaamheden te volgen, is waar mogelijk werk met werk gemaakt en is aansluitend groot onderhoud uitgevoerd aan trottoirs die ten behoeve van de kabel- en leidingvervanging zijn opengebroken. Deze aanpak is onder andere toegepast in de wijken Aldenhof, Grootstal, Groenewoud, Hengstdal, Heseveld en Bottendaal.
Beleidsrealisatie: verkeersregelinstallaties (vri’s)
In 2022 is een start gemaakt met de vervangingscyclus VRI’s. In 2025 zijn verkeerslichten op de volgende locaties vervangen: 1: Neerbosscheweg - O. C. Huismanstraat /2: Graafseweg - Neerbosscheweg - Nelson Mandelaplein /3: Weurtseweg - Nymaweg /4: NDW – Neerbosscheweg -Jonkerbosplein - Muntweg /5: St. Annastraat - Slotemaker de Bruineweg - Erasmuslaan /6: Scheidingsweg - St. Annastraat /7: Graafseweg - Keerlus naar busstation /8: Burg. Daleslaan - Weg door Jonkerbos
Financiële realisatie
Het onderhoud van wegen en civiele kunstwerken begroten we in het programma Bereikbaarheid.
In 2025 is ca. 4,7 miljoen euro besteed aan onderhoud van asfalt en 5.4 miljoen euro aan klein onderhoud waaronder straten, herstelwerkzaamheden vanuit andere projecten zoals VRI-werkzaamheden. Voor civiele kunstwerken is in 2025 ca. 2,5 miljoen euro besteed.
Civiele kunstwerken: wat hebben we in 2025 gedaan?
Elektrificatie spoorbruggen Maaslijn in samenwerking met Prorail
Monumentverlichting vernieuwd Oversteek
Aanpak lekkages Bastion – onderzoek door Arcadis en 25% aangepakt door I-Lent
Vernieuwing bruggen Noord – nieuwe dekplanken met safety grips – investeringen
Onderhoud objecten
Openbare verlichting
Beleidskader
Voor openbare verlichting baseren we ons op de beleidsnotitie 'Zicht op Nijmeegs licht'. De lichtarmaturen in het centrum zijn in 2025 vervangen. Met het overstappen op LED-verlichting geven we invulling aan duurzaamheid.
Beleidsrealisatie
Met een marktpartij is in 2017 een 10-jarige overeenkomst afgesloten waarbij naast het reguliere onderhoud ook is voorzien in het vervangen van ca. 113 km ondergrondse kabel, het vervangen van 12.500 armaturen door LED en het vervangen van ca. 37.000 lampen van niet LED-armaturen.
In 2025 is ca. 72 km ondergrondse kabel vervangen en zijn ca. 2000 gasontladingslampen vervangen door LED-lampen.
Financiële realisatie
In 2025 besteedden we circa 3,4 miljoen euro aan openbare verlichting.
Infrastructuur voor de gemeentelijke watertaken
Beleidskader
In 2025 is de Omgevingsvisie en het Omgevingsprogramma Water en Riolering 2026-2029 vastgesteld. Dit zijn de nieuwe beleidskaders vanaf 2026 voor onze watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater, oppervlaktewater en grondwater. De hoofddoelen van onze wettelijke gemeentelijke watertaken zijn het beschermen van de volksgezondheid, bijdragen aan een leefbare woonomgeving en beschermen van het milieu. We streven naar doelmatig beheer en duurzame ontwikkeling van de infrastructuur voor onze watertaken.
Beleidsrealisatie: jaar van vervanging
Een indicator voor de kwaliteit van het riool is het jaar van vervanging. We streven, over meerdere jaren gerekend, naar een acceptabel jaar van vervanging. Naar verwachting is het gemiddelde jaar van vervanging in 2025 gelijk gebleven aan 2024.
Beleidsrealisatie: rioolvervanging en pompen/gemalen
In 2025 is het nieuwe Programma Water en Riolering 2026-2029 WR) opgesteld en bestuurlijk vastgesteld. Hierin is een meerjarenprogramma opgenomen.
We reinigen, inspecteren, beoordelen en voeren onderhoud uit en we verbeteren hierdoor het functioneren van rioolstelsels of rioolsystemen.
Wij hebben circa 40 km aan rioolleidingen geïnspecteerd, gereinigd en beoordeeld. Ongeveer 2 km is gerepareerd door te relinen (locatie Waalkade).
In verband met de ontwikkelingen in de Waalsprong is nieuwe riolering aangelegd, voornamelijk in plangebied ‘Koudenhoek’ in Nijmegen-Noord.
Daarnaast is het riool in de straat Achter de Bank vervangen.
Binnen het project “Vernieuwingsgolf Spoorbuurt Hengstdal” is ongeveer 400 meter bergingsriool aangelegd in de Dunklerstraat en Obrechtstraat om wateroverlast in de wijk te verminderen.
In de wijk Hatert, in de Cort van der Lindenstraat, is circa 650 meter vuilwaterriool vervangen. Binnen hetzelfde project is bovendien circa 500 meter regenwaterriool vernieuwd.
In Winkelsteeg zijn binnen de herinrichting voorzieningen geplaatst om zowel het functioneren als het onderhoud van het rioolstelsel te optimaliseren.
Naast vervanging van riolering hebben we ook pompen en gemalen. Hiervoor worden ook investeringen gedaan. Afgelopen jaar hebben we 21 pompen en 4 schakelkasten vervangen / vernieuwd. Daarnaast is een aantal renovaties aan gemalen uitgevoerd (o.a. Raadhuisstraat en Staddijk). Daarnaast zijn er een aantal meetinstrumenten (regen-/debietmeters) bijgekomen.
Ik denk dat wat hieronder staat mogelijk weg kan. Dit heeft zijdelings met kapitaalgoederen te maken
Het datakwaliteitstraject voor de riolering is voor 80% afgerond en de achterstand in revisies is voor 95% weggewerkt.
Een verkenning heeft plaatsgevonden om via artificial intelligence (AI) onze riolen te beoordelen. Daarnaast hebben we onderzocht hoe innovatieve technieken (bv werken met drone) ondersteuning kunnen bieden in het beheer van onze grotere riolen.
Vanwege grondwateroverlast in Nijmegen West is daar onderzoek naar gedaan samen met bewoners van Nijmegen West. Er is een onderzoeksrapport opgeleverd, er zijn peilbuizen geplaatst en er staat een digitaal waterloket online. Het hydraulisch model van de gemeente Nijmegen is tot 75% gevalideerd en heeft ons meer inzicht gegeven in de werking van het rioolstelsel.
We hebben subsidies verleend voor het afkoppelen en de groendaken.
Financiële realisatie
De exploitatiebegroting voor de watertaken is onderdeel van het programma Openbare Ruimte. In 2025 besteedden 8,0 miljoen euro aan aanleg, onderhoud, vernieuwing en planvorming van infrastructuur en voorzieningen voor de uitvoering van onze gemeentelijke watertaken. We dekken de lasten daarvan uit de rioolheffing. Sinds 2015 bekostigen we ook de kapitaallasten voor de uitbreidingsinvesteringen in de Waalsprong uit de rioolheffing
Groen
Beleidskader
Binnen het beheer van de openbare ruimte zijn, naast de beleidsnota ‘Geef ze de (openbare) ruimte’ en de Nota Kapitaalgoederen van toepassing als beleidskader voor onderhoud en vernieuwing. Daarnaast wordt het beheer uitgevoerd conform het Bomenplan 2021–2025 (inclusief het boombeheerplan), de Klimaatadaptatiestrategie 2024 en het Biodiversiteitsplan 2022.
Beleidsrealisatie
Door ontwikkelen van het ecologisch beheer van het groen en de (stads)bossen.
In dit kader wordt ingezet op de implementatie van de Nota Beplantingenbeheer, met Lindenholt als pilotgebied. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan het Bomenbeheerplan, waarbij natuurgericht boombeheer, behoud van groenvolume, verhoogde inspectiefrequenties en snoei op basis van behoefte centraal staan. Tevens worden de beheerplannen voor de grote en kleine bossen uitgevoerd. Het Poelenbeheerplan wordt verder ingevuld, deels door middel van participatie, en tot slot wordt de Nota Maaibeheer doorontwikkeld.
Een groene omgeving die bijdraagt aan de gezondheid van de Nijmegenaren en bezoekers en uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten.
Bij vervanging en op initiatief van bewoners wordt ingezet op het verder vergroenen van de wijken.
Financiële realisatie
In 2025 besteedden wij circa 9,8 miljoen euro aan groen en boombeheer.
Spelen
Beleidskader
De belangrijkste uitgangspunten voor spelen in de stad zijn:
- Natuurlijk spelen. Dat betekent meer (speel)groen en minder toestellen. Bij nieuwe plekken of bij herinrichting onderzoeken we of de locatie als een natuurlijke (speel)plek kunnen aanleggen. .
- Speelplekken integreren we in de openbare ruimte. De uitdaging is om op een slimme manier gebruik te maken van de openbare ruimte waarin kinderen worden gestimuleerd om samen te spelen en ouderen elkaar kunnen ontmoeten.
- Bewoners worden betrokken bij de in te richten speelruimtes. We laten bewoners zelf zoveel mogelijk verantwoordelijk zijn voor de inrichting en het onderhoud van speelruimtes.
Beleidsrealisatie
We gaan verder met het realiseren van groene sociale knooppunten in de wijk. Afgelopen jaar zijn in de wijken/buurten Bottendaal en Landbouwbuurt groene sociale knooppunten gerealiseerd.
We onderhouden sport- en speelvoorzieningen en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.
Zoals ieder jaar zijn alle speelplekken en ondergronden 2 keer per jaar gecontroleerd en is het nodige onderhoud uitgevoerd.
We onderhouden en beheren onze speeltuinen en kinderboerderijen. We hebben bij kinderboerderijen Lindenholt en Kobus veel geïnvesteerd in de hekwerken, dierverblijven en hoofdgebouwen van de kinderboerderijen. In kinderboerderij De Goffert is extra geïnvesteerd om de exploitatie van de boerderij gezond te maken. Daarnaast is de ontmoetingsfunctie geprofessionaliseerd en vergroot. Bij de Leemkuil is de entree (inclusief kassa) verplaatst en is een extra groepsfaciliteit met toilet gebouwd. Bij twee wijkspeeltuinen is een pilot geweest voor 24/7 openstelling. Na evaluatie is besloten dat wijkspeeltuinen Beetsplein en 't Genestetje omgevormd worden tot openbare speeltuinen (zonder hek).
We verwerken inspectieresultaten, wijzigingen en toevoegingen van speeltoestellen in onze areaalbestanden.
Het beheersysteem ABS is up to date.
Financiële realisatie
In 2025 besteedden wij circa 1,7 miljoen euro aan spelen.